ਜਦੋਂ ਮੰਗਲਯਾਨ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਗਲਯਾਨ ਨੂੰ ਵੱਕਾਰੀ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2014 ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਢਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਭੇਜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਚੰਦਰਯਾਨ-1 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲ 2014 'ਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ 'ਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਰੋ (ISRO) ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਮੰਗਲਯਾਨ (MOM) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੰਧ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਹੋਤਸਵ ਲੜੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਵਧਣ ਲਈ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ।
ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਯਾਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਇਸਰੋ (ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ) ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੰਗਲ ਮਿਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਰੋ ਦੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀਆਂ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਆਂ। ਮੰਗਲਯਾਨ ਨੂੰ 5 ਨਵੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ, ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ 24 ਸਤੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੰਧ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸਰੋ ਦਾ ਇਹ ਵਾਹਨ 650 ਮਿਲੀਅਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫਰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੰਗਲਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਖਾਸ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ 'ਤੇ ਸਿਰਫ 450 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਨ।
ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ, ਪਰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਪੂਰੇ: ਮੰਗਲਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨ ਭਾਵ ਮੰਗਲਯਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸੱਤ ਸਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਅੰਤਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲਾਂਚ, ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੁਆਲੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਹਨ 'ਚ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰ ਵਰਗੇ ਯੰਤਰ ਵੀ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਥੋਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਵਾਹਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜੀਵਨ, ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਬਣਤਰ, ਜਲਵਾਯੂ ਆਦਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੰਗਲਯਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੰਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਗੈਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸੰਵੇਦਕ, ਰੰਗ ਕੈਮਰੇ, ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਥਰਮਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਸਪੈਕਟਰੋਮੀਟਰ ਵਰਗੇ ਯੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਗਲਯਾਨ ਨੂੰ ਵੱਕਾਰੀ ਟਾਈਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2014 ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਢਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਭੇਜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
Comments
Post a Comment